یک روز در کنار یک عمر فعالیت در حرفه
راز این حلقه زر/ تاریخچه طلاسازی در لار از زبان استاد ناصر منتظری
زمان انتشار: 24 بهمن 1395 ساعت 18:03:14
تعداد بازدید: 808
منیره جهانبین/ صحبت نیوز: به تاریخ لارستان که نگاه می کنیم متوجه می شویم داد و ستد و تجارت، شغل غالب مردمان این سرزمین بوده و به سبب مراوده با کشورهای مطرح آن زمان در برخی صنایع منحصر به فرد و صاحب سبک شده اند. 
ساخت زیور آلات، طلا سازی و زرگری یکی از این پیشه ها ست که از قدیم الایام در لارستان رواج داشته و استاد کاران بسیاری به این کار مشغول بوده اند و امروزه علی رغم این که این مقوله هم مانند بسیاری دیگر از مشاغل قدیمی دستخوش تغییر و تحول شده و چه بسا از سوی خیل زیادی به ورطه فراموشی سپرده شده اما بازهم دکان کوچک استاد ناصر منتظری رونق خاص خودش را دارد.
 
استاد ناصر از پانزده سالگی کارش را زیر نظر استاد علی دسترنج شروع می کند. به گفته خودش: استاد باذوق و خوش سلیقه ای داشتم و مدت هفده سال شاگردی کردم تا بالاخره توانستم برای خودم مستقل شوم و دکانی بازکنم.» در لارستان متناسب با رسم و رسوم، زیور آلات خاصی متداول بوده است طلاهای که برای بچه ها استفاده می شده، زاغو، مازو، حباب، بلگک، گل بالشت، قلابه... که هرکدام کاربرد مخصوص خود را داشته است. برای نمونه «دراغ پا» مجموعه ای از مهره ها ست که صدا تولید می کرده و برای بچه هایی که نوپا بوده اند استفاده می شده است. به روایتی به دلیل صدایی که از آن بلند می شده مادر از جایی که بچه بوده مطلع می شد و به روایت دیگر کودکی که تازه راه رفتن را شروع کرده با شنیدن صدای دراغ شوق به راه رفتن در او بیشتر می شده است.
 
 برای خانم ها هم زیور آلاتی از قبیل «سه پنی»، «ماهک»، «شمر»، «چمبر»، «زیگرو» و ... وجود داشته و چمبرهای ساخته شده در لارستان از روی طرحهای بمبئی الگو برداری شده است اما آنچه که به گفته منتظری مخصوص خود لارستان «النگو زیگرو» هست. این النگوی منحصر به فرد که در قدیم با وزنی معادل با 60 تا 65 گرم ساخته می شد، با ابتکار استاد ناصر در وزنهای کمتر هم به تولید می رسد و با استقبال زیادی از سوی خانم ها مواجه می گردد.
 
حرفه ای که بی عیار شده است
 
منتظری که سالهای جوانی را در این راه صرف کرده عامل موفقیت در این راه را صبر و حوصله و علاقه می داند. مشخصه ای که شاید کمتر در جوانان امروز دیده می شود. زرگرهای آن زمان با ذوق و سلیقه خودشان قالب می ساختند و کارهایشان انحصاری بود، اما امروز جوان ها از اصفهان و شهرهای دیگر قالبِ آماده می آورند، از روی کار همدیگر تقلید می کنند و کارهای جدید و مدرن را وارد بازار می کنند، بدون این که متوجه باشند به این صنعت گرانبها که سالیان در لارستان رواج داشته چه خسارتی وارد می کنند.
 
استاد ناصر که خود را جزئی از این فرهنگ می داند و نگران فراموش شدن این حرفه است دو شاگرد جوان دارد که هنر خود را به آنها آموزش می دهد. او برایمان نقل می کند که طلاهای لارستان هنوز هم در اطراف و روستاهای لارستان خواهان دارد. نقش و نگارهای این کهن دیار به اقصی نقاط ایران و حتی خارج از کشور و کشورهای اروپایی مانند آلمان هم فرستاده می شود.
 
در گذشته در لارستان و اطراف عمده طلای که مورد استفاده قرار می گرفته عیار 21 و 22 بوده است و اشرفی های فتحعلی شاهی در عیار 24 هم وجود داشته است؛ اما امروزه عمده طلای موجود در بازار عیار 18 و 21 می باشد که البته در منطقه لارستان هنوز هم استقبال از طلای 21 بیشتر است. از ساخت طلاهای سنتی دست نمی کشد مجموعه ای از نگین ها و نقش ها ما را سرذوق آورده، باور کردنی نیست که هرکدام از این قطعات کاربرد و نقش خاصی داشته باشد، «فولاد» یا «هیقل» برای زنان حامله که طی مراسم به گردنش می آویختند.
 
«ناخن پلنگ»، «زاغو و مازو»، «چشم ترک» برای چشم زخم، اسیرو و «خشتی» که برای عروس کاربرد داشته و برای منطقه سنی نشین لارستان استفاده می شده است. «چلابه» برای منطقه لامرد، «سوزن زیر گردن» که ترکهای منطقه لارستان و داراب استفاده می کرده اند و بسیاری دیگر از این زیور آلات که شاید در این مجال اندک نمی گنجد و همه اینها همگی نشان از تبحر و توانمندی این استاد کاران دارد.
 
استاد ناصر هنوز هم به رسم سالیان قبل بر ورقه های طلا نقش دل می زند تا هنرِ هنرورانی را که روزگاری نه چندان دور در کنار آنها آموخته، ماندگار کند. مرحوم استاد امان الله ارغوان، مرحوم استاد علی دسترنج، مرحوم بلبل استا باقر (زرگری) و استاد ماشالله بازافکن که هرکدامشان طرحی بر لوح هنر این سرزمین نگاشته اند. منتظری نگاه زیبایی به زندگی دارد. او که هنوز با همان شور و نشاط جوانی کار می کند. معتقد است که کار سنتی مشتریان خاص خودش را دارد، در لارستان طلاهای سنتی مخصوص بچه ها هنوز هم استفاده می شود.
 
*این مطلب در شماره 1322 بشارت نو منتشر شده است


منیره    جهان بین

 

کد امنیتی:   
 [0 نظر]

لوگوی دیجیتال